MFK update 2021-2027: Horizon Europe, grootste innovatieprogramma van Europa

gepubliceerd

Na de Europese begrotingsvoorstellen van 2 mei jl. (het MFK 2021-2027) heeft de Europese Commissie de afgelopen maand de wetgevingsvoorstellen voor uitvoeringsprogramma’s gepresenteerd. Deze verordeningen beschrijven per Europees programma de beleidsmatige keuzes en inhoudelijke uitgangspunten. Ook geven de voorstellen kaders voor de uitvoering van de Europese programma’s. Onze adviseurs bestuderen de verordeningen en delen hun bevindingen. Vandaag besteden we aandacht aan het nieuwe Horizon Europe, gepubliceerd op 7 juni.

Onze opinie

Met het huidige Horizon2020-programma brak de Europese Commissie al met het verleden van complexe Kaderprogramma’s waar het bedrijfsleven minder goed mee uit de voeten kon. Met het beoogde Horizon Europe-programma (KP9 voor de liefhebbers) wil de Europese Commissie een evolutie van het huidige programma en geen revolutie. Wij, en met ons vele anderen, zien dit als een welkome strategie.
Met een budgetvoorstel van ruim 100 miljard euro wordt dit het grootste innovatieprogramma in de geschiedenis van de Europese Unie. En met het uittreden van het Verenigd Koninkrijk valt een sterke ‘concurrent’ weg waardoor er meer ruimte ontstaat voor aanvragers uit andere lidstaten. Maar de vraag is of het genoeg is om op mondiaal niveau concurrerend te zijn. Dit wordt in het veld in twijfel getrokken.

Hoewel het programma in grote lijnen gelijk blijft zijn er op onderdelen uiteraard accentverschuivingen aangebracht. Hierbij heeft de Commissie scherp gekeken naar de aanbevelingen die zijn voortgekomen uit de High Level Group, bestaande uit experts van Europese kennisinstellingen, alsmede de bredere publieke consultaties. Zo wil men een scherpere thematische focus, betere synergie tussen programmaonderdelen, meer multilaterale samenwerking en meer aandacht voor bottom-up research & innovatie. Ook zal er gesneden worden in het aantal Public Private Partnerships (PPP’s) en Joint Undertakings (JU’s).

Goed voor MKB’ers maar onzekerheid voor de industrie

Met meer ruimte voor bottom up innovatie, extra lump sum calls, eenvoudigere verantwoordingsregels (nationale audits) lijkt Horizon Europe zich nog meer toe te willen leggen op het MKB. Maar voor de industrie is het vooralsnog onzeker hoe groot hun uiteindelijke ‘claim’ op het programma kan worden. Was in het huidige Horizon 2020 Industrial Leadership nog een separate pijler, binnen Horizon Europe zal het moeten gaan concurreren met de maatschappelijke opgaven en de nieuwe ‘missions’ van de EC. Ook zullen er een aantal PPP’s verdwijnen die veelal specifiek waren opgezet voor de industrie. En die PPP’s die wel overblijven zullen geacht worden meer een in cash contributie van de industrie te verlangen zoals nu ook het geval is bij Biobased Industries (BBI).

Grootste veranderingen in Horizon Europe

  • Schematisch is Horizon Europe ontworpen langs drie pilaren:
    • Open science;
    • Global Challenges and Industrial Competiveness;
    • Open Innovation.
  • De Open Science pijler (€ 25,8 miljard) ondersteunt grensverleggende onderzoeksprojecten die door wetenschappers zelf worden gedefinieerd, aangestuurd door de Europese Onderzoeksraad (€ 16,6 miljard). Het bevat beurzen en uitwisselingen voor onderzoekers via Marie Skłodowska-Curie Actions (€ 6,8 miljard), en investeert in onderzoeksinfrastructuren van ‘wereldklasse’.
  • De pijler Global Challenges en Industrial Competiveness (€ 52,7 miljard) ondersteunt rechtstreeks onderzoek met betrekking tot maatschappelijke uitdagingen. Het versterkt de technologische en industriële capaciteiten en stelt Europese missies met ambitieuze doelstellingen ter oplossing van enkele van onze grootste problemen. Meer specifiek gaat het om de volgende thema’s;
    • Health;
    • 'Inclusive and Secure Society';
    • 'Digital and Industry';
    • 'Climate, Energy and Mobility';
    • 'Food and Natural Resources'.
  • De open innovatiepijler (13,5 miljard euro) moet Europa een voortrekker maken in marktgedreven innovatie via de European Innovation Council (10 miljard euro). Het draagt bij aan de ontwikkeling van het algemene Europese innovatielandschap. Onder meer door het European Institute of Innovation and Technology (EIT) verder te versterken zodat de integratie van bedrijven, onderzoek, hoger onderwijs en ondernemerschap (€ 3 miljard) bevordert. De structuur met de huidige Knowledge and Innovation Communities (KIC’s) onder het EIT zal worden voortgezet. Of er sprake is van een uitbreiding van het aantal KIC’s is nog onduidelijk.
  • Defensie
    Ingegeven door het huidige geopolitieke landschap is reeds een beweging in gang gezet om op Europees niveau meer multilaterale samenwerking op Defensie te bevorderen. Ook onder het voorgestelde Horizon Europe wordt hier een deel van het budget voor gealloceerd in de vorm van een nieuw Europees Defensiefonds (€ 13 miljard, waarvan € 4,1 miljard bestemd is voor defensieonderzoek).
  • Horizon-aanvragen met het ‘seal of excellence’ kenmerk hebben een gunstige positie, wanneer zij zich bij een EFRO-programma melden. De nieuwe EFRO-voorstellen bieden gunstige handvatten voor deze projecten.

Al met al moet er de komende tijd nog meer invulling gegeven worden aan het Horizon Europe voorstel van de Europese Commissie om de implicaties voor de hoofdrolspelers goed te kunnen duiden. Maar de aftrap is in ieder geval gegeven door Eurocommissaris Moedas en zijn team.

Wilt u op de hoogte blijven of meepraten? Neem contact op met Luc van Raaij, lucvanraaij@erac.nl, 06 - 51 161 170.

Meer informatie: