MFK 2021-2027 update: Europees programma ESF+ onder de loep

gepubliceerd

Na de Europese begrotingsvoorstellen van 2 mei jl. (het MFK 2021-2027) publiceert de Europese Commissie de komende weken wetgevingsvoorstellen voor uitvoeringsprogramma’s. Deze verordeningen beschrijven per Europees programma de beleidsmatige keuzes en inhoudelijke uitgangspunten. Ook geven de voorstellen kaders voor de uitvoering van de Europese programma’s. Onze adviseurs bestuderen de verordeningen en delen hun bevindingen. Vandaag besteden we aandacht aan het nieuwe Europees Sociaal Fonds plus (ESF+).

Onze Opinie

Wij zijn altijd kritisch geweest over de ‘beleidsarme’ programmering van ESF in Nederland. In het hele nieuwe cohesiebeleid, en dus ook in ESF+, staat de Europese toegevoegde waarde centraal. Programma’s moeten bijdragen aan oplossingen van knelpunten en uitdagingen, niet reguliere activiteiten – hoe zinvol deze óók zijn. Wij juichen de inhoudelijke focus en opdrachten in de nieuwe regelgeving dan ook toe en kijken uit naar de wijze waarop ESF+ in Nederland geïmplementeerd zal worden

ESF+ omvat vijf programma’s die voorheen los van elkaar stonden, naast het ESF. Bijvoorbeeld het Youth Employment Initiative en EaSI. Deze samenvoeging moet er voor zorgen dat er flexibel en beter kan worden ingespeeld op onverwachte sociale uitdagingen en onvoorziene kansen. Wij zijn voorstander van stroomlijning, maar in de verordening zien wij nog expliciet aparte hoofdstukken en onderling afwijkende voorschriften. We hopen dat de samenvoeging dus niet enkel cosmetisch blijkt of blijft.

We denken dat de koppeling met de Europese pijler van sociale rechten de Europese toegevoegde waarde van het ESF+ programma verder versterkt. De inzet op actuele knelpunten met een visie op digitalisering en toekomst sluit bovendien aan op de uitdagingen waar de arbeidsmarkt en de sectoren voor staan en draagt naar onze mening sterk bij aan de doeltreffendheid van het programma. Ook de samenhang met AMIF is wat dat betreft logisch.

De voornemens tot vereenvoudiging ten slotte stemmen ons positief. Echter is het ook zaak kritisch te blijven. Hoewel vaker een vereenvoudiging is aangekondigd, is de administratieve rompslomp nog altijd groot en de controledruk enorm hoog.

De grootste veranderingen in het ESF-programma

  • ESF+ omvat een aantal sociale fondsen dat voorheen naast elkaar bestond. Het voormalige Youth Employment Initiative wordt opgenomen in de fondsprogrammering, ‘mainstreaming’ noemen we dat. De samenvoeging vergroot de samenhang en de flexibiliteit. Er blijft wel een scheidslijn tussen programmering binnen de lidstaat (het ‘oude’ ESF) en programmering op Europees niveau.
  • In tegenstelling tot de huidige programmaperiode zijn de doelstellingen van ESF+ gebaseerd op de Europese pijler van sociale rechten. De pijler omvat beginselen voor de gelijke kansen en toegang tot de arbeidsmarkt, billijke arbeidsvoorwaarden en sterke sociale bescherming en inclusie.
  • De regionale programmering in de lidstaten moet aansluiten op uitdagingen en knelpunten. Hierbij komen de Europese doelstellingen van het ESF 2014-2020 terug, ook die waarvan Nederland tot nu toe geen gebruik maakte.
  • Met een klein deel van het budget mag aan experimentele, innovatieve projecten tot maar liefst 95% subsidie worden gegeven.
  • De arbeidsmarkt is continu in beweging. ESF+ speelt hierop in door specifiek in te zetten op scholing van elementaire digitale vaardigheden. Ook in Nederland bestaat er bijvoorbeeld een discrepantie tussen de huidige ‘digital skills’ en toekomstige behoeften van de economie.
  • ESF+ besteedt specifieke aandacht aan de positie van migranten op de arbeidsmarkt, in samenhang met het AMIF. Het ESF+ ondersteunt de integratie op middellange en lange termijn van onderdanen van derde landen, terwijl het AMIF de behoeften op korte termijn dekt. De migratieproblematiek in Europa is groot. Zo komt er meer focus op een EU-brede aanpak.
  • Het bundelen van een aantal sociale fondsen in het geïntrigeerde instrument ESF+ brengt volgens de Commissie een vereenvoudiging met zich mee.

Wilt u op de hoogte blijven of meepraten? Neem contact op met Luc van Raaij, lucvanraaij@erac.nl, 06 - 51 161 170.