Column | De zon schijnt niet in de valley of death

gepubliceerd

Het is een vreemde paradox; de aandacht voor het klimaat is in de afgelopen jaren sterk gestegen met het akkoord van Parijs als ogenschijnlijk tipping point en toch is het niveau van private investeringen in cleantech (duurzaamheidsoplossingen) sinds een piek in 2008 dramatisch hard gedaald. Wat betekent deze verschraling in het financieringslandschap voor onze gezamenlijke klimaatambities? Droogt de pijplijn aan klimaatinnovaties niet hard op als risicofinanciering uitblijft? Wat kunnen overheden doen om de zon weer te laten schijnen in de valley of death?

In een evaluatie van het gerenommeerde Massachusetts Institute of Technology worden cleantech investeringen in de periode 2006-2011 aangeduid als risicovoller dan medtech investeringen. Van de $ 25 miljard die venture capital partijen in die periode opbrachten voor zonnepanelen, batterijen en biobrandstoffen is meer dan de helft verdampt. De veelbesproken film van Al Gore - “An Inconvenient Truth” - uit 2006 bleek onbedoeld ook een dubbele boodschap te bevatten voor investeerders. Door een combinatie van lange ontwikkeltijden, hoge investeringen, complexe marktbarrières en onvoldoende interesse vanuit de industrie, bleken cleantech innovaties verliesgevende investeringen. Vooral voor VC-fondsen die binnen vijf jaar resultaten wilden laten zien aan hun aandeelhouders.

Waar app-ontwikkelaars snel hun innovatie kunnen opschalen ligt dit punt bij cleantech-ondernemers simpelweg veel verder weg. Ook hebben cleantech innovaties minder mogelijkheden om te pivotten (startup jargon voor het snel kunnen veranderen van richting) waardoor risico-inschattingen vooraf veel belangrijker zijn. Kortom de valley of death voor innovaties in nieuwe materialen, hardware, chemie of schonere processen is breder en dieper dan die van hun peers uit andere sectoren. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de venture capital sector haar focus heeft verlegd naar andere sectoren zoals softwareontwikkeling.

Maar zonder risico-investeringen geen innovatie. En zonder innovatie zullen we de doelstellingen van Parijs niet halen. In het onlangs verschenen World Energy Outlook 2018 stelt het Internationaal Energie Agentschap dat de vraag naar energie en elektriciteit in het bijzonder, de komende decennia sterk zal stijgen.

Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft in 2017, na uitgebreide marktconsultaties, de financieringsbehoefte voor de Nederlandse energietransitie becijferd. Tussen 2020 en 2040 is ruim € 600 miljard nodig. Meer dan de helft van dit bedrag zal niet door de markt kunnen worden opgebracht vanwege redenen vergelijkbaar met de cleantech-bubble 2006-2011.

Ondanks de geconstateerde terughoudendheid van investeerders en financiers, zie ik wel dat de markt zich nu anders aan het ontwikkelen is. Met nieuwe wet- en regelgeving, fiscale maatregelen en andere instrumenten stellen Europa en haar lidstaten zich nu actiever op in het aanjagen van cleantech-innovaties en het bestrijden van klimaatverandering dan 10 jaar geleden. Vooral een beprijzing op CO2-uitstoot zal menig business case voor cleantech innovaties aantrekkelijker maken met een beter rendement voor investeerders in het vooruitzicht.

Desondanks zullen grootschalige demonstraties van nieuwe technieken, vanwege hun omvang en technologische risico’s, nog steeds moeite hebben met het sluitend krijgen van de financiering. Specifiek voor deze categorie projecten maakt het slim combineren van publieke en private instrumenten (Blended Finance) het verschil. Regionale overheden kunnen met hun publieke investeringsmaatschappijen garanties of (achtergestelde) leningen bieden op projectniveau. Ook kunnen zij in sommige gevallen optreden als launching customer. Hierdoor zullen private investeerders eerder genegen zijn in te stappen. Deze financieringsaanpak kan regio’s de komende jaren veel opleveren, zowel qua werkgelegenheid en kennisontwikkeling maar zeker ook in het realiseren van klimaatambities. Sneller naar een duurzame samenleving willen we tenslotte allemaal. Breng daarom vandaag nog in kaart hoe uw regio dergelijke innovatieve demonstratieprojecten financieel kan faciliteren.  

Laten de overheden toch de zon nog schijnen in de valley of death.    

Op onze website vindt u enkele voorbeelden van succesvolle blended finance trajecten. Wilt u meer weten over dit onderwerp neemt u dan contact met ons op.

Jasper Munier